Houd Nederland weerbaar; maak de digitale publieke ruimte een speerpunt in de formatie en het regeerakkoord!
Een groeiend deel van ons dagelijks leven draait op digitale omgevingen die worden gestuurd door private en vaak buitenlandse belangen. Hierdoor dreigen we de controle kwijt te raken over onze digitale leefwereld. In al onze sectoren worden de gevolgen hiervan zichtbaar. Jongeren ervaren oplopende mentale druk en raken sneller overbelast. Scholen, hulpverleners en gemeenten zien dat sociale samenhang afneemt. Media en maatschappelijke organisaties merken dat gedeelde context verdwijnt, terwijl desinformatie en polarisatie het democratisch debat aantasten. Ook de veiligheidsketen ziet hoe snel maatschappelijke spanningen zich kunnen versterken.
Daarnaast ontstaat externe strategische kwetsbaarheid. Informatievoorziening, sociale interacties en maatschappelijke processen worden ondermijnd door agressief buitenlandbeleid van Amerikaanse en Aziatische regeringen, waarmee Europese publieke waarden onder druk staan. Dit leidt tot verlies van autonomie en soevereiniteit en maakt ons minder weerbaar in een tijd waarin geopolitieke spanningen toenemen.
Om onze samenleving weerbaar te houden, is het noodzakelijk te werken aan ‘digitale publieke ruimte’, waarin publieke taken zoals democratisch debat, betrouwbare informatievoorziening, sociale verbondenheid, veilig contact voor kwetsbare groepen, publieke media, cultuur en onderwijs worden geborgd – vergelijkbaar met hoe deze functies in de fysieke publieke ruimte zijn verankerd.
Op initiatief van TheNextSocials – een samenwerking van Mentaal.nl, PublicSpaces, VPRO en Waag Futurelab – sturen wij daarom samen met een breed scala aan publieke en maatschappelijke organisaties een brief aan de informateur. Onze oproep: maak de inrichting van digitale publieke ruimte een speerpunt in de formatie en het regeerakkoord.
We doen daarvoor drie concrete aanbevelingen:
1. Investeer in publieke veerkracht: het vermogen van de samenleving om onder druk te blijven functioneren doordat fysieke, mentale, sociale en digitale systemen elkaar samenhangend ondersteunen.
2. Faciliteer online omgevingen waarin mensen, organisaties en overheden elkaar kunnen ontmoeten, betrouwbare informatie delen en samenwerken op basis van publieke in plaats van commerciële waarden. Dat vraagt niet alleen om inzet van technologie, maar ook om structuren en instituties om deze ontmoetingsruimtes duurzaam te beheren.
3. Start een nationaal programma waarin publieke en maatschappelijke organisaties gezamenlijk invulling geven aan digitale publieke ruimte en ervoor zorgen dat essentiële publieke taken worden geborgd.
Lees hier de hele brief, ondertekend door:
PublicSpaces, Waag Futurelab, VPRO, Mentaal.nl, De Nederlandse GGZ, 1Sociaaldomein, Nederlands Jeugd Instituut, Movisie, MIND, Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, Koninklijke Bibliotheek, Vereniging van Openbare Bibliotheken, Kennisnet, SIVON, Stichting Toekomstbeeld der Techniek, Stichting Digitale Infrastructuur Nederland