Docenten, marketeers of communicatiemedewerkers delen vaak videos met hun netwerk of publiek. Van promotievideos, tot conferentieopnames, eduactieve videos en tutorials. Vaak is YouTube dan voor velen de meest voor de hand liggende optie. Het is makkelijk, goedkoop en iedereen kent het. Maar er kleven natuurlijk grote problemen aan het gebruik van YouTube voor de hosting van jouw video’s. Deze week daarom alternatieven voor YouTube tijdens de Digital Independence Day.
Digital Independence Day
Digital Independence Day vindt plaats op iedere eerste zondag van de maand en is een initiatief dat onlangs in Duitsland werd gestart door de Chaos Computer Club en Save Social in samenwerking met een grote groep Duitse organisaties. Deze dag staat in het teken van overstappen naar privacyvriendelijke bigtech-alternatieven om zo jouw organisatie minder afhankelijk te maken van bigtech-softwarediensten.
Met op deze zondag: online meeting tools / videoconferentietools.
Welke nadelen kent YouTtube dan? Ten eerste: YouTube verzamelt data over het gedrag van jouw publiek. Als je de kinderen uit jouw klas of mensen uit jouw achterban een linkje stuurt forceer je hen daarmee hun data aan YouTube af te staan. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de hardnekkige algoritmes, die onder andere worden gebruikt voor het suggereren van doorkijk-tips na afloop van het filmje. Voor je het weet zitten ze in een of andere rabbit-hole. Allemaal logisch als je je verdiept in het bedrijfsmodel van YouTube: Mensen zoveel mogelijk tijd laten doorbrengen op YouTube en zo zoveel mogelijk advertenties verkopen. Een model dat, zoals we nu wel weten, aanzet tot nare, verslavende en ondoorzichtige praktijken.
Gelukkig hoeft dat allemaal niet en zijn er genoeg opties om zonder Big Tech en dataslurpers jouw video toegankelijk te maken.
Videohosting
Voordat we een aantal opties zullen bespreken is het misschien goed om even kort stil te staan bij wát videohosting is en waarom je hier een speciale dienst of platform voor nodig hebt. Je kan je videobestand toch ook gewoon uploaden met het CMS van de website?
Ja, dan kan inderdaad soms. In WordPress kan je gewoon een mp4 uploaden en deze zal in de meeste gevallen ook wel afspelen op de pagina waar je deze op plaatst. Of je kunt met Hyper8 ook een simpele video site genereren. Dus waarom dan een speciaal platform?Video’s die je online wilt publiceren zijn vaak hele grote bestanden. Je moet daarom en plek hebben met voldoende opslag om de bestanden voor langere tijd op te slaan. En als jouw video veel bekeken wordt moet je ook rekening houden met de beschikbare bandbreedte. Want hoe meer mensen tegelijk naar de video willen kijken, hoe meer bandbreedte er beschikbaar moet zijn.
Om bandbreedte te besparen (zowel als aanbieder van een video als als kijker) is het soms verstandig om video’s te optimaliseren voor verschillend gebruik. Zo kan je door een video slim te transcoderen ervoor zorgen dat mensen op hun mobieltje een kleinere (lichtere) versie van een video te zien krijgen dan mensen die achter hun laptop de hoogste kwaliteit willen kijken. Transcodering – wat vaak door videoplatforms wordt verzorgd – zorgt er dan voor dat video’s op een optimale manier bij de kijkers terecht kunnen komen, onafhankelijk van het apparaat dat ze gebruiken.
Ook bieden sommige videoplatform interessante statistieken. Hiermee kan je meten of mensen jouw video’s wel helemaal tot het einde bekijken of kun je iets zeggen over het bereik ervan.
Bijna alle videotools op Internet maken gebruik van de open source tool FFMpeg voor het bewerken en manipuleren van videobestanden. FFMpeg wordt gezien als een van de fundamenten van het huidige internet. Ook grote platforms als Netflix en YouTube maken er gebruik van. Toch draait het voornamelijk op vrijwilligers. Aan de slag met open source video? Overweeg eens een donatie.
De lokale optie
Wil je advertentie- en trackervrije video’s op je website plaatsen, dan is dat in de meeste gevallen helaas niet gratis. Het hosten van video’s kost nu eenmaal geld. Het opslaan van – vaak grote – videobestanden en de benodigde bandbreedte voor soms (tien)duizenden kijkers moet – als er geen inkomsten van advertenties zijn zoals bij YouTube – toch ergens van worden betaald.
Zoek je een videohoster die in Europa gevestigd is, dan kan je bijvoorbeeld kijken op het overzicht van Videohosting services van European Alternatives. Hier vind je o.a. het Nederlandse Mave.io en JetStream, die zich beide profileren als Europees, privacy vriendelijk en souverein. En ook het Sloveense BunnyCDN dat op het overzicht staat heeft speciale instellingen om de privacy van kijkers te beschermen en ervoor te zorgen dat data alleen via Europese servers wordt verstuurd. Het Duiste Alugha richt zich dan weer speciaal op het toegankelijk maken van video in meerdere talen met behulp van automatische ondertiteling en AI-nasynchronisatie.
Een betaalde videodienst is een goed alternatief als je zelf meer controle wilt hebben over de verzamelde data en niet te veel technisch gedoe wilt. Zij nemen het beheer van de opslag, de transcoding en het verzorgen van genoeg bandbreedte voor hun rekening.Maar we zouden PublicSpaces niet zijn als we hier niet toch een kritische noot bij willen plaatsen. Want al hebben bovenstaande aanbieders het beste voor met hun klanten, het kan soms best lastig zijn om over te stappen of je video’s te bij een andere aanbieder onder te brengen. En vaak is het niet mogelijk om onder de motorkap te kijken wat er écht met alle data gebeurt.
De autonome optie
Maar niet getreurd! Er zijn gelukkig ook oplossingen die je kunt gebruiken om video’s zélf te hosten.
Je eigen domeinnaam
Als je het hosten van video’s in eigen hand wilt houden is het verstandig om daar een eigen domeinnaam voor in te zetten. Dat heeft een paar hele grote voordelen. Allereerst straalt een video op een eigen domeinnaam authenticiteit uit. Mensen die zo’n linkje zien weten dan: Deze video is echt afkomstig van deze organisatie. Daarnaast geeft jouw eigen domeinnaam je ook veel vrijheid, mocht je in de toekomst naar een ander systeem willen overstappen. Meestal veranderen de links naar video’s in het geval je van het ene naar het andere systeem overstapt. Als je het beheer hebt over een eigen domeinnaam kan je in veel gevallen nette redirects maken zodat video’s die op externe webpagina’s zijn ingesloten en linkjes gewoon blijven werken.
Kaltura CE
Voor wat grotere organisaties die veel met video doen biedt het Duitse Kaltura een professioneel en open source video management platform. Met de software van Kaltura kan je niet alleen video’s uploaden en publiceren, maar je hebt verschillende mogelijkheden om de video’s te bewerken, playlists of collecties te maken en er zijn mogelijkheden om de player aan te passen aan jouw huisstijl.
Doordat Kaltura een geavanceerd gebruikersbeheer heeft, uitgebreide statistieken kent en mogelijkheden om eigen meta-datamodellen te gebruiken aanbiedt, is het geschikt voor grotere organisaties die organisatiebreed een videoplatform willen inzetten.
Kaltura kent verschillende edities. Er is een commerciele versie en een Community Editie die je zelf kunt hosten. In tegenstelling tot de commerciele versie heeft de community versie géén openbaar video portal waar alle video’s makkelijk vindbaar zijn. De video’s die upload nar Kaltura kan je wel embedden in jouw eigen website of bijvoorbeeld een elektronsiche leeromgeving.
MediaCMS
Voor kleinere organisaties of afdelingen kan Kaltura misschien een beetje overweldigend zijn en voor hen is MediaCMS misschien een interessante optie. Het open source MediaCMS is een stuk lichtere toepassing die je zelf op een eigen server kunt installeren of je kunt het door de maker laten beheren.
Met MediaCMS kan je zelf een videosite bouwen. Ook kun je de video’s in je eigen publicaties embedden. De MediaCMS software zorgt er zelf voor dat geüploade video’s in de meeste gebruikte formaten worden omgezet zodat video’s het op alle soorten apparaten goed doen.
OPENCast
OPENCast is ook een open source video-beheersysteem dat zijn roots kent in de Zwitserse academische wereld. Naast hosting heeft het ook mogelijkheden om geplande opnamen te maken. Bijvoorbeeld van colleges of andere publieke sessies. Met een ingebouwde video editor kunnen beperkte bewerkingen worden gemaakt. Rondom OPENCast is een bescheiden community acties bestaande uit ontwikkelaars en organisaties die diensten zoals hosting aabieden voor OPENCast.
ESUP-POD
ESUP-POD is een project dat al meer dan 10 jaar geleden is ontstaan op de Universiteit van Lille en actief ondersteund wordt door het Franse ministerie van onderwijs. Momenteel zijn er meer dan 50 (vooral Franse) onderwijs- en culturele instellingen in Frankrijk die hier gebruik van maken.
Het biedt naast transcoding ook mogelijkheden voor meertaligheid, authenticatie en hoofdstukindelingen. Vanwege de academische achtergrond zijn dat eigenschappen die vooral bij kennisoverdracht en onderwijs van pas kunnen komen.Wij hebben helaas geen commerciële aanbieders gevonden die deze software al ondersteunen, dus deze is voor de handige zelf-hoster of professionele systeembeheerders.
De collectieve optie
Sommige organisaties draaien hun hand er niet voor om om zelf software te hosten en te beheren, maar voor andere organisaties kan het wel een drempel zijn om eraan te beginnen. Dus wellicht zijn er ook praktische platforms waarbij je samen kunt optrekken?
PeerTube
Wie op zoek gaat naar open source video platforms zal snel uitkomen bij PeerTube. PeerTube is gebaseerd op software die wordt ontwikkeld door de Franse non-proffit Framasoft. PeerTube richt zich – in tegenstelling tot de toepassingen hierboven die je in staat stellen een EIGEN video server op zetten – op het bouwen van video communities of commons.
Verschillende PublicSpaces partners onderhouden een eigen PeerTube-server. Neem gerust eens een kijkje op onze eigen PeerTube server, die van Beeld & Geluid, Waag Futurelab of SURF.
Op een PeerTube server kun je verschillende accounts aanmaken en elk account kan meerdere video-kanalen beheren. Video’s die je upload naar een PeerTube server worden netjes omgezet naar verschillende formaten en als je wilt zelfs automatisch van ondertiteling voorzien. In dat opzicht lijkt het een klein beetje op platforms zoals YouTube.
Maar PeerTube onderscheid zich ook op een paar belangrijke punten van YouTube of de eerder genoemde video beheersystemen.
PeerTube is onderdeel van het Fediverse! Omdat PeerTube gebruikmaakt van het ActivityPub protocol staan losse PeerTube servers niet op zichzelf. Als je een account hebt op een PeerTube server kan je ook kanalen van andere servers ‘volgen’. Of je kunt via Mastodon een PeerTube kanaal gaan volgen en bij iedere nieuwe video een update in je tijdlijn krijgen. Zo is PeerTube niet alleen een oplossing voor het hosten van video’s, maar ook een platform om een (vast) publiek mee op te bouwen.
Een van de lastigere dingen waar je mee te maken krijgt als je zelf een video systeem wilt onderhouden is bandbreedte. Als een video erg veel bekeken wordt dan kost dat een hoop bandbreedte. En als heel veel bezoekers tegelijk naar jouw video’s komen kijken dan kan het zijn dat de de video minder goed toegankelijk wordt en begint te ‘bufferen’ omdat er niet genoeg bandbreedte beschikbaar is. PeerTube heeft daarvoor een hele mooie oplossing. De Peer vaan PeerTube staat namelijk ook voor Peer-to-peer: Een systeem waarbij kijkers onderling hun bandbreedte delen om de video toegankelijk te houden. Zo kun je ook met beperkte servercapaciteit video’s hosten die gerust viral mogen gaan.
Noot: Alhoewel het delen van bandbreedte een super mooie feature is en heel sociaal klinkt gaat het gebruik van deze feature wel ten koste van wat privacy van de kijkers omdat ip-adressen van kijkers kunnen uitlekken. Beheerders van een PeerTube server kunnen daarom zelf kiezen of ze van dit systeem gebruik willen maken.
PublicVideo.nl
Omdat je op een PeerTube server gemakkelijk meerdere accounts en kanalen kunt hosten is het een platform dat ook heel goed ingezet kan worden voor collectieven die zo samen het beheer kunnen organiseren en kosten kunnen besparen.
Op de website joinpeertube.org staat een overzicht met allemaal servers waar je als organisatie of particulier een kanaal kunt starten en direct video’s kunt plaatsen. Iedere server heeft een eigen beleid over wat voor kanalen ze willen hosten en de voorwaarden die daarvoor gelden. Sommige richten zich op kunstenaars, muzikanten en andere weer op wetenschappers.
PublicSpaces is onlangs ook gestart met een eigen collectieve PeerTube server waar publieke organisaties en organisaties met een maatschappelijke doelstelling een kanaal op kunnen krijgen. Via dit initiatief onderzoeken we hoe je gezamenlijk een videoserver kunt opzetten en onderhouden. Kunnen we profiteren van gezamenlijk bereik? Wat zijn de kosten? Hoe organiseren we zeggenschap? Samenwerken aan de eerste Nederlandse Video Commons.
Dus wil jij direct aan de slag met PeerTube en heb je nog geen eigen server? Start je kanaal op PublicVideo.nl door een mailtje te sturen naar support@publicvideo.nl
De “sociale” optie
Tot slot nog een paar tips voor als je een video wilt delen op het Fediverse, zónder PeerTube. Daarvoor heb je namelijk vaak helemaal geen apart videoplatform nodig.
Mastodon
Op Mastodon kan je direct video’s uploaden. Deze worden niet geoptimaliseerd, dus je moet er zelf voor zorgen dat de video niet te groot is. De meeste servers accepteren video’s tot 99mb, dus prima voor korte clips of viral video’s.
Loops
Deel je liever verticale video’s zoals op TikTok en Instgram? Drop ze dan ook eens op loops.video. Video’s op Loops kan je ook via het web of chat-apps delen. Video’s op Loops staan er niet voor de eeuwigheid en worden na 30 dagen verwijderd. Dus misschien niet voor een naslagwerk, maar wel voor een leuke campagnevideo.
Tot slot
Er zijn veel verschillende tools jouw video’s online beschikbaar te maken. Welke je kiest hangt af van de mate waarin je zelf verantwoordelijk kunt en wilt zijn voor het hosten en beheren van een complexe omgeving of dat je dat liever uitbesteedt.
Bij de meeste tools komt – in tegenstelling tot YouTube – geen bereik. Daar moet je zelf voor zorgen via je bestaande communicatiekanalen. Maak je daarom liever tóch wel gebruik van commerciële platforms met algoritmes die jouw video bereik opleveren, zet je video’s dan in elk geval óók op een vrij of eigen platform: Zo sluit je niemand uit en kunnen mensen die een dergelijk platform liever ontwijken toch van jouw video’s genieten.
Enkele disclaimers
Alles is in beweging
Bedrijven kunnen altijd veranderen. Wat nu een stichting is kan later een winstgevend bedrijf worden. Wat nu een Europese aanbieder is kan later opgekocht worden door een Chinees bedrijf. Blijf dus altijd alert op de infrastructuur van de tools en diensten die je gebruikt. Wil je echt grip op jouw digitale infrastructuur? Gebruik dan onze Digitale Spoelkeuken om jouw hele infrastructuur jaarlijks tegen het lucht te houden.
Tip: bij open source producten die je zelf host omzeil je dit altijd. Wat in eigen handen is, blijft in eigen handen.
Dit was geen volledige lijst alternatieven
Er zijn nog veel meer videobelaanbieders. We hebben selectie gegeven van verschillende afwijkende aanbieders met ieder hun eigen speciale kenmerken. Voor meer alternatieven kun je kijken bij Open Alternative, European Alternatives en Open Source Alternative.
